Dit is het derde artikel in de serie: ๐๐ถ๐ฒ๐ฟ๐ต๐ผ๐๐ฑ๐ฒ๐ฟ๐ถ๐ท ๐ฒ๐ป ๐ฃ๐ผ๐๐ถ๐๐ถ๐ฒ๐ณ๐น๐ถ๐ท๐๐. De serie is gebaseerd op het ๐ง๐ฒ๐ด๐ฒ๐ป๐ฟ๐ฎ๐ฝ๐ฝ๐ผ๐ฟ๐ over de houdbaarheid van de Huis- en Hobbydierenlijst. ook wel bekend als de positieflijst. In deze serie lichten we in elk artikel een specifiek onderwerp of hoofdstuk uit het tegenrapport toe, zodat het geheel voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk wordt โ ook voor wie het hele rapport (nog) niet gelezen heeft.
De Huis- en Hobbydierenlijst bepaalt welke dieren wij in Nederland nog mogen houden. Daarbij speelt รฉรฉn factor een opvallend grote rol: domesticatie. Maar wat betekent dat eigenlijk โ en is het wel een eerlijke en wetenschappelijke manier om te beslissen over het lot van zoveel diersoorten?
Wat is domesticatie eigenlijk?
Domesticatie is het proces waarbij dieren zich in de loop van de tijd hebben aangepast aan het leven met de mens. Denk aan honden, katten, koeien en kippen. Maar het is geen zwart-wit kwestie: er zijn allerlei gradaties. Sommige dieren zijn โverregaand gedomesticeerdโ, andere nauwelijks, en bij weer andere soorten is er veel discussie.
Het Adviescollege Huis- en Hobbydierenlijst besloot dat dieren die zij als โverregaand gedomesticeerdโ zien, wรฉl op de lijst mogen, zelfs als hun risicoโs voor welzijn of veiligheid hoog worden ingeschat. Voor alle andere dieren gelden die risicoโs als reden voor een verbod.
Het konijn als voorbeeld
Het konijn laat goed zien hoe krom dit systeem werkt. De wilde variant รฉn het tamme konijn zijn beide beoordeeld op basis van de risicofactoren van de WAP. In beide gevallen komen ze uit op risicoklasse D โ dat betekent volgens de eigen regels van het Adviescollege dat het houden van deze dieren te risicovol is.
Maar wat gebeurde er? Het tamme konijn kreeg tรณch een plek op de Huis- en Hobbydierenlijst. De reden: โverregaande domesticatieโ. Volgens het Adviescollege zijn de risicoโs die een konijn met zich meebrengt maatschappelijk aanvaard, en zouden de houderijpraktijken voldoende bescherming bieden.
Daarmee wordt het konijn, met exact dezelfde risicoโs als de wilde variant, opeens toegestaan โ enkel en alleen omdat mensen gewend zijn dit dier als huisdier te zien. Dat is een dubbele standaard: bij konijnen telt praktijkervaring mee, bij niet-gedomesticeerde soorten juist niet.
Het gevolg: een Russische dwerghamster (niet gedomesticeerd) mag niet meer worden gehouden, terwijl een konijn met dezelfde risicoscore wel mag. Dit is geen wetenschappelijk besluit, maar een vorm van discriminatie door middel van domesticatie.
Het voorbeeld van de dromedaris
Een ander bekend voorbeeld is de dromedaris. Volgens het Adviescollege is de kameel gedomesticeerd, maar de dromedaris niet. Dat riep al snel vragen op, zelfs in de Tweede Kamer โ want de dromedaris wordt al duizenden jaren gebruikt als lastdier.
Internationale wetenschappers wezen erop dat de beoordeling van het Adviescollege onjuist en willekeurig was. Toch werd de kritiek genegeerd, werd de Tweede Kamer hierover onvolledig geรฏnformeerd, en bleef de dromedaris verboden. Een duidelijk voorbeeld van selectief gebruik van wetenschap om een politieke uitkomst te rechtvaardigen.
Domesticatie als kromme meetlat
Het probleem is dat domesticatie een doorlopend proces is, geen vast punt. Wetenschappers waarschuwen al decennia dat het bepalen of een soort โwel of nietโ gedomesticeerd is altijd subjectief en arbitrair zal zijn (Price, 1984; 1999; zie het Tegenrapport voor de referenties ). Toch gebruikt het Adviescollege dit vage begrip als harde scheidslijn tussen dieren die wรฉl en nรญet mogen worden gehouden.
Daarbovenop komt dat de houderijpraktijk โ de manier waarop mensen dieren verzorgen en risicoโs beperken โ alleen wordt meegewogen bij gedomesticeerde dieren. Voor niet-gedomesticeerde soorten wordt die kennis en ervaring simpelweg genegeerd. Ditzelfde geldt voor het subjectieve idee dat een trap van een paard maatschappelijk aanvaard zou zijn, dit zou rechtvaardigen dat dit dier ondanks de risicoโs wรฉl op de lijst komt, en een dier als een steenbok waarvan door het niet gedomesticeerd zijn letsel niet โmaatschappelijk aanvaardโ zou zijn, niet.
Conclusie
Het konijn laat zien hoe domesticatie wordt misbruikt als argument. Ondanks dezelfde risicoscore wordt het ene dier verboden en het andere toegestaan. Dat is geen wetenschap, maar willekeur.
Domesticatie is daarmee de achilleshiel van de hele lijst: een kromme meetlat die leidt tot discriminatie en ongelijkheid tussen dieren met dezelfde risicoโs.